Weg met de hobbelige stoep

In Perspectief december/januari heeft u kunnen lezen hoe u zelf zo veilig mogelijk én zonder vallen kunt wandelen. Behalve goede schoenen en een wandelmaatje is het belangrijk dat u buiten op straat veilig op pad kunt:

Het belang van een seniorvriendelijke woonomgeving

Een vlakke, brede stoep. Genoeg bankjes op de route. Een verkeerslicht dat lang genoeg op groen staat. Voldoende toegankelijke voorzieningen in de buurt. Allemaal zaken buitenshuis die langer thuis wonen en zelfredzaamheid bevorderen. Daarom: aandacht voor een levensloopbestendige, seniorvriendelijke woonomgeving.

Er komen steeds meer voorzieningen die het langer thuis wonen bevorderen. Huizen worden levensloopbestendig gebouwd en ingericht. De wijkverpleegkundige komt bij u thuis en de apotheek levert medicatie aan huis. Boodschappen worden vanuit de supermarkt bij u in de keuken bezorgd of misschien neemt de buurvrouw ze mee. Geweldig dat dit allemaal mogelijk is. Minstens zo belangrijk is er zelf op uit blijven gaan. Om dat te bevorderen, moet de omgeving buitenshuis óók levensloopbestendig en seniorvriendelijk zijn én zijn ingericht op voetgangers. “Voor ouderen is lopen dé manier van vervoeren, met name als fietsen of autorijden niet meer gaat. Lopend blijven zij mobiel en in beweging”, vertelt Gerda van Leeuwen, projectleider van Blijf Veilig Mobiel. Toch hebben gemeenten voetgangers nog lang niet altijd in het vizier. “Mijn ervaring als ik hierover met gemeenten spreek is dat ze stil vallen. Lopen? Is dat een item? Gemeenten zijn druk met fietsen en de algehele veiligheid op straat. Lopen wordt nogal eens vergeten.”

Gezond
Uit verschillende onderzoeken blijkt dat een buurt waarin je goed kunt wandelen, leidt tot meer fysieke activiteit en een zeer positieve invloed heeft op leefstijl, beweeggedrag, zelfredzaamheid en sociale contacten. Van Leeuwen: “Lopen houdt gezond. Als een gemeente investeert in bewandelbare wijken, levert dat uiteindelijk geld op: het houdt mensen gezonder en actiever waardoor zij minder – dure – zorg nodig hebben.”

Vriendelijk voor voetgangers
Waar moet u aan denken bij een seniorvriendelijke of levensloopbestendige woonomgeving? Stedenbouwkundige Annemiek Molster noemt enkele aandachtspunten. “Zijn er voldoende bestemmingen op loopafstand? Het is leuk als mensen een blokje om kunnen gaan, maar het is beter, zeker met het oog op zelfredzaamheid, dat er voorzieningen in de buurt zijn. Ook is het belangrijk dat de looproutes logisch en kort zijn, niet dat je als voetganger een eind moet omlopen terwijl het hemelsbreed gezien niet ver is. Denk aan een brug over water of een oversteekplaats ver uit de route. Verder is verkeersveiligheid belangrijk: is er bijvoorbeeld een vluchtheuvel om een tussenstop te maken als de oversteek lang is? En is het comfortabel lopen in de buurt? Zijn er brede, vlakke stoepen die toegankelijk zijn voor rollators en rolstoelen? Zijn er genoeg rustpunten onderweg? Bankjes worden geregeld wegbezuinigd door gemeenten, een groot gemis als je slecht ter been bent.”

Gemeente aan zet
“Om voetgangersvriendelijkheid en verbeteren van toegankelijkheid op te pakken, moeten gemeenten afdelingsoverstijgend beleid maken”, stelt Molster. “Als een stoeptegel los zit, maar er geen geld beschikbaar is vanuit wegenbouw, moet worden opgemerkt dat dit, wanneer iemand hierover valt en een been breekt, vanuit een ander potje veel meer geld kost. Daarom is overstijgend beleid nodig.” Dit vereist een andere denkwijze en nieuwe visie voor gemeenten. Daar gaat tijd in zitten. Maar gemeenten kunnen al snel winst behalen door eens samen met ouderen of mensen met een beperking de belangrijkste routes in de stad of het dorp te belopen. Wat valt op en kan beter? Die losse stoeptegels kunnen opnieuw gelegd worden. Het verkeerslicht kan beter worden afgesteld. Is het mogelijk om obstakels op de stoep, zoals veel verkeerborden, weg te halen of te verplaatsen? Kan er met winkeliers afgesproken worden om losstaande reclameborden die de doorgang belemmeren, te clusteren? Allemaal zaken die weinig geld kosten, maar al een groot verschil maken.”

 

Zelf aan de slag
Ook als oudere zelf, als PCOB-lid, als afdeling, kunt u verschil maken en een seniorvriendelijke woonomgeving bevorderen. Molster adviseert: “Maak eens een rondje door de wijk. Wat zijn de looproutes en wat komt u daar tegen? Ziet u obstakels of situaties die beter kunnen? Ga goed na: wat is hier voor mij nu vervelend of lastig. En doe melding van uw bevindingen bij de gemeente. Het geniet de voorkeur om dit gezamenlijk vanuit een wijk- of buurtvereniging op te pakken. Probeer als u melding doet ook constructief mee te denken. Draag een oplossing aan voor het probleem dat u constateert. Denk in mogelijkheden.”

Tip: het Belgische project Senioren op Straat biedt veel materiaal om concreet aan de slag te gaan. Neem eens een kijkje op de website: [link maken naar: http://publiekeruimte.info/projectwerking/senioren-op-straat]. Daar vindt u onder meer een heel handig onderzoeksformulier om te gebruiken bij het inventariseren van problemen en knelpunten in de omgeving.

 

Succesvolle lobby in Zuidhorn
Voorzieningen in de buurt maken een groot verschil. Een doel hebben tijdens een wandeling, zoals het doen van een boodschap of een bezoekje aan het buurthuis, maakt mensen onafhankelijk en bevordert sociale contacten. Een mooi voorbeeld van een PCOB-afdeling – de PCOB is een van de partners in het project Blijf Veilig Mobiel – die op dit gebied succes had, is Zuidhorn. PCOB-lid Jan Stol vertelt: “Wat we, samen met andere ouderenorganisaties, concreet bereikt hebben, is de realisatie van een buurthuiskamer voor ouderen in Aduard, een dorp in de gemeente Zuidhorn. De gemeente was daar op tegen, er was immers al een dorpshuis. Maar dat lag helemaal aan de andere kant van het dorp, veel te ver voor de meeste ouderen. Nu is er, op aandringen van de gezamenlijke ouderenorganisaties en ouderen zelf, een goedbezochte buurthuiskamer gekomen. De huiskamer is zelfs genomineerd voor een leefbaarheidsprijs vanuit de gemeente en de provincie omdat het zo’n succesvol vrijwilligersproject is!”

 

Clubs die u op de been houden
In het project Blijf Veilig Mobiel werken allerlei belangenorganisaties samen. Naast seniorenorganisaties ANBO en PCOB zijn dat de ANWB, de Fietsersbond, het netwerk voor mensen met een beperking of chronische ziekte Ieder(in), de Nederlandse Vereniging voor Slechthorenden, de Oogvereniging, de Regionale Ondersteuningsbureaus Verkeersveiligheid en Veilig Verkeer Nederland. Blijf Veilig Mobiel wordt ondersteund door het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.blijfveiligmobiel.nl.

Meer lezen?
In Nederlandse gemeenten valt nog veel winst te behalen op het gebied van een seniorvriendelijke woonomgeving. Wilt u meer lezen over dit onderwerp? Of bent u benieuwd naar inspirerende voorbeelden van toegankelijke steden? Hier vindt u meer informatie:

 

  • Binnenkort vindt u op blijfveiligmobiel.nl een, door Annemiek Molster ontwikkelde, special over de levensloopbestendige woonomgeving.
  • Een interessant onderzoek naar een beweegvriendelijke woonomgeving voor senioren vindt u hier: http://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=3139&m=1422883302&action=file.download
  • Een uitgebreid onderzoeksrapport naar seniorvriendelijkheid in de fysieke omgeving, specifiek in een wijk in Den Haag kunt u hier lezen: http://nabij-vitalewijk.nl/wp-content/uploads/2015/07/121991_AnnelienMeulkens_AgeFriendlyMariahoeve_AgeFriendlyCity_Rapport.pdf. Met veel algemene en bruikbare informatie en een interessant hoofdstuk over het concept ‘Age friendly cities’ (seniorvriendelijke steden). Dat is een programma van de Wereldgezondheidsorganisatie. Actief ouder worden is één van de speerpunten van de organisatie en de Wereldgezondheidsorganisatie onderzocht in steden wereldwijd wat ouderen nodig hebben om actief te blijven deelnemen in de samenleving. Daarbij kwamen acht thema’s aan de orde, die zijn opgenomen in een checklist. De checklist behandelt onder meer: een schone leefomgeving, beperkte geluidsoverlast, groene ruimte, wandelpaden vrij van obstakels en eenvoudig bereikbaar, veiligheid en toegankelijke voorzieningen in de buurt. Steden worden gestimuleerd om de checklist te gebruiken als hulpmiddel om te zien waar zij vooruitgang kunnen boeken.
  • De Europese Acces City Award is een prijs van de Europese Commissie. Steden die goed bezig zijn op het gebied van toegankelijkheid, maken kans op een prijs. Het doel is dat iedereen, met of zonder beperking, dezelfde mogelijkheden heeft in de stad. Dat betekent goede, toegankelijke voorzieningen voor iedereen. De Zweedse stad Borås won dit jaar de Award. Meer over de Acces City Award en inspirerende voorbeelden van winnende steden leest u in dit document (pdf ).

<< Vorige pagina