‘Met weinig rond kunnen komen, geeft rust’

Wie bewust leeft, bespaart geld. Dat ontdekt Marieke Henselmans in de jaren tachtig, als ze moet rondkomen van een kleine beurs. Haar inventieve oplossingen spreken een groot publiek aan. Bezuinigen hoeft immers niet voort te komen uit financiële nood. Het kan zelfs leuk zijn!

Tijdens de crisis in de jaren tachtig had ik een parttime baan in de zorg met een laagMarieke Henselmans inkomen. Ik had een jong zoontje en ontving een aanvullende bijstandsuitkering. Volgens de statistieken was ik arm, maar toch kwamen we prima rond. Ik beschikte over een eigen auto en kon alles doen wat ik wenste, alleen niet altijd op het moment dat ik graag zou willen. Mensen in mijn omgeving vroegen zich vaak af hoe ik dat klaarspeelde. Soms zeiden ze ook: ja jíj kunt dat, alsof zij het zelf niet zouden kunnen. Dat is onzin. Iedereen kan besparen, maar het werkt niet voor iedereen op dezelfde manier.’
Marieke Henselmans vertelt enthousiast over haar creatieve bevindingen. ‘Ik maakte voor mijn kinderen zelf sapjes van bramen, rozenbottel en limonadesiroop, dat had ik van mijn moeder geleerd. Of het niet giftig was, werd me dan wel eens  gevraagd, want sapjes koop je toch in de winkel? Toen ik een keer een fles te lang had laten staan en de inhoud was gaan gisten, ontdekte ik een nieuwe hobby: wijn maken van vruchtensap. Nu maak ik ieder jaar zo’n vijftig liter wijn zelf. Ontzettend leuk, én lekker.’

Duurzame keuzes
Besparen hoeft volgens Henselmans niet alleen uit financiële nood voort te komen, en dus niet vervelend en akelig te zijn. ‘Ik heb veel mensen geïnterviewd die met weinig geld rondkomen, en gezien dat zij volop in het leven staan en genieten. Juist doordat het lukt om makkelijk met een kleine beurs rond te komen en te besparen, bijvoorbeeld op de energierekening of boodschappen, krijg je zelfvertrouwen. Ik besefte in de jaren tachtig ook: als ik het met zo weinig kan redden, kan ik altijd rondkomen. In Nederland is dit het minimum en daar kan ik van bestaan. Dat geeft een sterk gevoel, en rust.’
Henselmans eerste boek, Consuminderen met kinderen, kwam in 1999 voor het eerst uit. ‘Dat gaat over veel meer dan besparen alleen. Het gaat over bewust worden, aandacht hebben voor je kinderen, de kwaliteit van leven. Op het stukje besparen werd ingezoomd, maar ik trek het veel breder en maak milieuvriendelijke, duurzame keuzes. Er wordt tegenwoordig vreselijk veel eten weggegooid en de enorme consumptievraag leidt tot milieuproblemen. Als je bespaart, kies je voor rust in je leven en hoef je niet altijd alles te doen en overal heen. Fijn toch!’

Oudere generatie
Als het gaat om omgaan met geld, ziet Henselmans veel verschil tussen generaties en types mensen. ‘Enerzijds zie je bij de oudere generatie een groep die opgegroeid is met weinig, mensen die van vroeger gewend zijn om zuinig te leven en dat zijn blijven doen. Hun wil ik een hart onder de riem steken en oproepen om zich vooral niets aan te trekken van eventuele kinderen of kleinkinderen die vragen waarom zij nog de moeite nemen om bijvoorbeeld oude kleding te hergebruiken als poetsdoek of wat dan ook. De jongere generatie kan veel van hen leren. Ik heb wel eens medelijden met de dertigers van nu: zij hebben nooit geleerd om zuinig te leven en kunnen moeilijk met geld omgaan.’ Henselmans herkent daarnaast ook een groep ouderen die altijd voor het duurste van het duurste gaat. ‘Juist omdat het vroeger niet kon. Daar zit een stukje boosheid achter; het gevoel dat het oneerlijk is dat zij het vroeger “slecht” hadden. Maar dure spullen kopen maakt je niet gelukkiger, vermoed ik. Het duurste is ook zeker niet altijd het beste. Dat wil de maatschappij je misschien wel doen geloven, maar dat is onzin.’

Spullen delen
Door de jaren heen is het taboe op besparen gelukkig verdwenen, merkt Henselmans. ‘Ik geef al jaren lezingen en in het begin zag ik dat mensen laat arriveerden of een beetje schuchter binnenkwamen, mompelend dat ze er eigenlijk voor iemand anders zaten. Nu komen ze enthousiast binnen en gaan vooraan in de zaal zitten zodat ze alles goed kunnen horen. Mensen kiezen er ook steeds vaker voor om spullen te delen, zoals een auto. Internet maakt delen en lenen gemakkelijk.’

5 tips om te besparen
1. Maak een lijstje met prioriteiten: Waar wil ik niet op bezuinigen? Voor de een is dat kleding, voor de ander vakantie. Bespaar liever op andere zaken: de dingen die onderaan de lijst staan. Het bespaarde bedrag kan vervolgens naar eigen keus worden ingezet.
2. Koop geen verpakkingen met voorgesneden etenswaren, ook al bent u alleen. Het is misschien verleidelijk, maar vaak wel tien keer zo duur. In keukenpapier gewikkeld blijft een krop sla in de koelkast bovendien veel langer goed dan voorgesneden sla. Gebruik wel de hele bladeren, en snij de krop niet door. Voedsel bereiden houdt ons ook nog in beweging: een win-winsituatie!
3. Weet hoe te reageren op agressieve verkooptechnieken. Zeg ‘nee, dank u wel’ en doe de deur dicht of hang de telefoon op. Niet het gesprek aangaan. Oefen daarmee.
4. Kijk kritisch naar uw verzekeringen. Wat heeft u allemaal lopen, en is het (nog) nodig? Zo had ik zelf eens een doorlopende laptopverzekering die ik nog steeds betaalde terwijl ik de betreffende laptop allang niet meer had.
5. Zoek eens uit of veranderen van energieleverancier de moeite waard is. Maar dan wel op eigen initiatief en op een moment dat het u uitkomt, niet omdat een aanbieder wil dat u overstapt.