Koopkracht: gepensioneerden in financiële onzekerheid

‘Wij gaan de koning aan zijn woord houden’, was de reactie van de PCOB op de Troonrede. Koning Willem-Alexander zei in de Troonrede dat iedereen iets van het economisch herstel mag merken. De PCOB berekende de financiële gevolgen voor ouderen, op basis van gegevens van het Nibud, en analyseerde voor u de kabinetsplannen. De effecten zijn niet zo positief als in de troonrede wordt gesteld.

Bekijk ook de actiewebsite van de PCOB en collega-ouderenorganisaties tegen de stapeling van maatregelen die ouderen treffen: stopdestapeling.nu.

Koopkrachtplaatjes: het halve verhaal
Het kabinet zegt de koopkracht voor gepensioneerden te hebben gerepareerd, zodat deze op ‘nul’ uit komt. Vier belangrijke zaken worden hierbij vergeten:

  • Deze nullijn komt boven op de achteruitgang in koopkracht van de laatste zeven jaar.
  • De zogenoemde reparatie blijkt alleen voor 2016, in 2017 komt de daling wel.
  • De zorgkosten die veel ouderen maken, zoals de eigen bijdragen in de Wmo, zijn niet in beeld, omdat dit iets is dat op lokaal niveau speelt.
  • Het niet-indexeren van de pensioenen is niet meegenomen.

De koopkracht voor veel groepen ouderen gaat dus opnieuw achteruit in 2016 en dit geldt zeker vanaf 2017. Dit verdienen ouderen niet. Zij hebben wel bijgedragen aan het economisch herstel, maar mogen nu niet meeprofiteren. De PCOB wil dat dit bij de behandeling van het nieuwe belastingstelsel wordt rechtgezet.

Nibud-onderzoek: wél achteruitgang
De groep 65-plussers is zeer divers. Om die reden heeft de PCOB, samen met collega-ouderenorganisaties, het Nibud gevraagd om de Miljoenennota door te rekenen naar zo’n 30 voorbeeldhuishoudens. Met verschillen als alleenstaand of een echtpaar, alleen AOW of ook vermogen en naar zorgkosten. Hieruit blijkt dat de koopkracht van ouderen zonder zorgkosten, met een aanvullend pensioen (de middengroepen) juist daalt. Bij alleenstaande ouderen is de daling tot -1,4%, bij een ouder echtpaar daalt de koopkracht tot -1,3%.

Kijkend naar deze voorbeeldhuishoudens mét zorgkosten (landelijk) loopt de daling nog verder op tot wel -1,5%. Sinds dit jaar wordt een deel van het koopkrachtplaatje bovendien bepaald door de gemeente waarin iemand woont. Het betreft (de hoogte van) de eigen bijdrage. Als we kijken naar de ontwikkelingen in de zorgkosten bij gemeenten kan het de achteruitgang oplopen tot wel -7,2% bij een alleenstaande oudere met AOW en een klein vermogen.

Echte mensen: sparen wordt gestraftIMG_1409
De PCOB rekende, samen met leden, de financiële gevolgen van de Miljoenennota door naar de levens van echte mensen, de persona’s Thea, Bert, Truus, Piet en Greet. De uitkomsten van het NIBUD werden bevestigd. Er blijken grote verschillen tussen ouderen. De ouderen met vermogen gaan er wel degelijk op achteruit. Spaarders worden blijkbaar gestraft, terwijl het juist is te prijzen en vaak gestimuleerd wordt dat mensen moeten sparen voor hun ‘oudedag’.

PCOB-onderzoek: gemis aan solidariteit
Eigen onderzoek van de PCOB bevestigt het hierboven geschetste beeld. Ruim twee derde van het PCOB panel vindt dat ouderen door de kabinetsmaatregelen zwaar worden getroffen. Dit is nagenoeg gelijk aan een jaar eerder, toen de PCOB dit ook aan zijn leden vroeg. Het panel ervaart in het huidige kabinetsbeleid een gemis aan solidariteit tussen generaties en inkomensgroepen. Bijna twee derde ziet solidariteit niet terug, vorig jaar was dit aandeel nog iets meer dan de helft.

Onzekerheid
Conclusie: je weet als oudere dus eigenlijk niet waar je aan toe bent. Je krijgt een cadeautje, maar als je het uitpakt blijft er niets over. Bovenal is er grote onzekerheid over de kostenontwikkelingen bij gemeenten op het gebied van de zorg. Hoe zien de eigen bijdrage voor bijvoorbeeld huishoudelijke hulp of persoonlijke verzorging er in 2016 daadwerkelijk uit? De PCOB volgt de ontwikkelingen op de voet en brengt ze actief onder de aandacht bij politici en beleidsmakers.

Oud = arm? Kom naar de netwerkdag
Worden oud en arm synoniem? Die vraag is het thema van de Netwerkdag Financiën op dinsdag 13 oktober. We nodigen u van harte uit om deze dag bij te wonen. Klik hier voor opgave en meer informatie.